वन संरक्षणसँगै समुदायको समृद्धिमा जोड दिनुपर्नेमा डिभिजन वन प्रमुख सापकोटाको जोड

कपिलवस्तु । सामुदायिक वनलाई केवल वन संरक्षणमा सीमित नराखी स्थानीय समुदायको आर्थिक तथा सामाजिक समृद्धिको आधार बनाउनुपर्नेमा डिभिजन वन कार्यालय कपिलवस्तुका प्रमुख प्रभात सापकोटाले जोड दिएका छन् । वन संरक्षण, उपभोक्ताको जीविकोपार्जन, वातावरणीय सन्तुलन र जैविक विविधताको संरक्षणलाई सँगसँगै अघि बढाउनुपर्ने उनको भनाइ छ ।

बुधबार राजापानी सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहको २३औँ वार्षिक साधारण सभा तथा १०औँ अधिवेशनलाई सम्बोधन गर्दै प्रमुख सापकोटाले सामुदायिक वनको वास्तविक उपलब्धि वनको संरक्षणसँगै त्यसबाट स्थानीय समुदायले प्राप्त गर्ने लाभमा पनि देखिनुपर्ने बताएका हुन् ।

उनले सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहले वन संरक्षण र व्यवस्थापनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आएको उल्लेख गर्दै वनलाई आगामी पुस्ताका लागि सुरक्षित राख्न उपभोक्ता स्वयं जिम्मेवार बन्नुपर्ने बताए ।

सामुदायिक वनले वन क्षेत्रको संरक्षणमा सफलता हासिल गरे पनि त्यसबाट प्राप्त हुने लाभलाई स्थानीय समुदायको आयआर्जन, रोजगारी र सामाजिक विकाससँग कसरी जोड्ने भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण रहेको सरोकारवालाहरूको भनाइ छ । वन संरक्षणलाई दिगो बनाउन उपभोक्ताको सक्रिय सहभागितासँगै वनबाट प्राप्त हुने स्रोत र साधनको पारदर्शी तथा प्रभावकारी उपयोग आवश्यक देखिन्छ ।

सभामा सहभागी जनप्रतिनिधि तथा वन क्षेत्रका सरोकारवालाहरूले पनि सामुदायिक वनलाई संरक्षण र समृद्धिसँग जोड्नुपर्ने धारणा राखेका थिए । उनीहरूले राजापानी सामुदायिक वनले संरक्षण तथा व्यवस्थापनमा उत्कृष्ट काम गरेको भन्दै प्रशंसा गरे। साथै, वनबाट प्राप्त हुने लाभ उपभोक्ताको हितमा उपयोग गर्नुपर्नेमा जोड दिए ।

कार्यक्रममा बाणगंगा नगरपालिका–३ का वडाध्यक्ष टेकबहादुर झेडी, वडा नं. १० का वडाध्यक्ष यमप्रसाद पोख्रेल, वनका पूर्वअध्यक्ष गोविन्द पौडेल, लेखा समितिका सल्लाहकार विष्णु न्यौपाने, नीतिनियम मस्यौदा समितिका संयोजक मित्रलाल शर्मा, श्रृङ्गीघाट सामुदायिक वनका अध्यक्ष सुशील सिंह ठकुरी तथा सामुदायिक वन उपभोक्ता महासंघ कपिलवस्तुका जिल्ला अध्यक्ष जयलाल गिरीलगायतले धारणा राखेका थिए ।

वक्ताहरूले वनलाई मानव जीवनको आधारका रूपमा व्याख्या गर्दै यसको संरक्षणसँगै समुदायको आवश्यकता र हितलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताए। सामुदायिक वनको दीर्घकालीन सफलता वन क्षेत्रको अवस्था, व्यवस्थापनको प्रभावकारिता र उपभोक्ताले प्राप्त गर्ने लाभसँग जोडिने उनीहरूको भनाइ थियो ।

सभामा वनका अध्यक्ष सीतादेवी पौडेलले अध्यक्षको प्रतिवेदन, सचिव दीनानाथ पाण्डेले वार्षिक प्रतिवेदन, कोषाध्यक्ष सन्तराम रौतारले आर्थिक प्रतिवेदन तथा लेखा समिति संयोजक विष्णुप्रसाद अर्यालले लेखा समितिको प्रतिवेदन प्रस्तुत गरेका थिए । सभाले प्रस्तुत सबै प्रतिवेदन सर्वसम्मत रूपमा पारित गरेको थियो ।

यद्यपि, सामुदायिक वनबाट उपभोक्ताले प्राप्त गरिरहेको आर्थिक लाभ, रोजगारी सिर्जनाको अवस्था, वन व्यवस्थापनमा भएका उपलब्धि र आगामी योजनाबारे विस्तृत तथ्यांक सार्वजनिक विवरणमा उल्लेख गरिएको छैन। वन संरक्षणसँगै समुदायको जीवनस्तरमा परेको प्रभाव मापन गर्न यस्ता विवरण महत्त्वपूर्ण हुने देखिन्छ ।

वनका अध्यक्ष सीतादेवी पौडेलको अध्यक्षता, उपाध्यक्ष कुलबहादुर सोमैको स्वागत मन्तव्य तथा सचिव दीनानाथ पाण्डेको सञ्चालनमा कार्यक्रम सम्पन्न भएको थियो । कार्यक्रममा वनका पदाधिकारी, कर्मचारी, विभिन्न संघसंस्थाका प्रमुख तथा प्रतिनिधि, समाजसेवी, वन उपभोक्ता र सञ्चारकर्मीको सहभागिता रहेको थियो ।