कपिलवस्तु । कपिलवस्तुको वाणगंगा नगरपालिका–१, बैरियास्थित मायादेवी रिसोर्टबाट ‘ई–ड्राइभ लुम्बिनी’को विद्युतीय सवारी सेवा औपचारिक रूपमा सुरु भएको छ। विद्युतीय सवारीसँगै डिजिटल बुकिङ प्रणालीलाई जोडेर यात्रुलाई सहज, सुरक्षित र व्यवस्थित यातायात सेवा दिने उद्देश्यसहित सेवा सञ्चालनमा ल्याइएको हो।
शुभयात्रा ई–मोबिलिटी प्रा.लि.को आयोजनामा सुरु भएको सेवाको शुभारम्भ वाणगंगा नगरपालिकाका नगरप्रमुख चक्रपाणी अर्यालले गर्नुभएको हो। प्रारम्भिक चरणमा पाँचवटा विद्युतीय सवारी सञ्चालनमा ल्याइएको ई–ड्राइभ लुम्बिनीका अध्यक्ष मनोज पौडेलले जानकारी दिनुभयो।
पाँच सवारीबाट सुरुवात, जिल्लाभर विस्तारको योजना
ई–ड्राइभ लुम्बिनीले तत्काल पाँचवटा विद्युतीय सवारीबाट सेवा सुरु गरे पनि यसको लक्ष्य सीमित संख्यामा सवारी सञ्चालन गर्नु मात्र नभएको सञ्चालक पक्षको भनाइ छ। जिल्लाका शहरी तथा ग्रामीण क्षेत्रका यात्रुलाई लक्षित गर्दै आगामी दिनमा सवारीको संख्या थप गर्ने र सेवा विस्तार गर्ने योजना रहेको अध्यक्ष पौडेलले बताउनुभयो।
“अहिले प्रारम्भिक चरणमा पाँचवटा सवारीबाट सेवा सुरु गरेका छौँ। यात्रुको आवश्यकता र सेवाप्रतिको प्रतिक्रियाका आधारमा आगामी दिनमा थप विद्युतीय सवारी भित्र्याएर जिल्लाका विभिन्न क्षेत्रमा सेवा विस्तार गर्ने योजना छ,” पौडेलले भन्नुभयो।
यसले कपिलवस्तुको परम्परागत यातायात प्रणालीमा एउटा नयाँ विकल्प थपिएको छ। विशेषगरी निजी सवारीको पहुँच नभएका तथा सार्वजनिक यातायातको निश्चित रुटमा निर्भर यात्रुका लागि मागअनुसारको सवारी सेवा उपयोगी बन्न सक्ने देखिन्छ।
मोबाइलबाटै बुकिङ, यात्रु र चालकबीचको दूरी घटाउने प्रयास
ई–ड्राइभको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष डिजिटल प्रविधिमा आधारित बुकिङ प्रणाली हो। यात्रुले मोबाइल तथा अनलाइन माध्यमबाट आफूलाई आवश्यक पर्ने सवारी बुकिङ गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको अध्यक्ष पौडेलले बताउनुभयो।
परम्परागत रूपमा यात्रुले सडकमा सवारी खोज्ने, चालकसँग सम्पर्क गर्ने र भाडालगायतका विषयमा प्रत्यक्ष समन्वय गर्नुपर्ने अवस्था रहँदै आएको छ। डिजिटल बुकिङ प्रणालीले यही प्रक्रियालाई व्यवस्थित बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
सवारी माग गर्ने, चालकसँग सम्पर्क स्थापित गर्ने र यात्राको व्यवस्थापनलाई प्रविधिसँग जोड्दा समयको बचत हुनुका साथै सेवा पारदर्शी र उत्तरदायी बन्न सक्ने सञ्चालकको दाबी छ। तर, यसको प्रभावकारिता भने सेवा नियमित रूपमा सञ्चालन भएपछि यात्रुले पाउने वास्तविक अनुभवबाट मात्र मूल्यांकन हुने देखिन्छ।
विद्युतीय सवारी : वातावरणमैत्री विकल्प कि व्यवसायिक चुनौती?
नेपालमा विद्युतीय सवारीको प्रयोग बढिरहेको अवस्थामा कपिलवस्तुमा पनि विद्युतीय यातायात सेवाको व्यावसायिक सुरुवात भएको छ। पेट्रोलियम पदार्थमा आधारित सवारीको तुलनामा विद्युतीय सवारीलाई वातावरणमैत्री विकल्पका रूपमा लिइन्छ।
तर विद्युतीय सवारी सञ्चालनमा ल्याउनु मात्रै पर्याप्त हुँदैन। चार्जिङ पूर्वाधार, सवारीको नियमित मर्मतसम्भार, चालकको दक्षता, यात्रुको सुरक्षा, बीमा, भाडादरको पारदर्शिता तथा सेवा विस्तारसँगै आवश्यक पूर्वाधारको विकास पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।
ई–ड्राइभले यी पक्षलाई कसरी व्यवस्थापन गर्छ भन्ने कुराले सेवाको दीर्घकालीन सफलता निर्धारण गर्नेछ। विशेषगरी जिल्लाका ग्रामीण क्षेत्रमा सेवा विस्तार गर्दा चार्जिङ स्टेशनको उपलब्धता र सवारीको सञ्चालन दूरी महत्वपूर्ण चुनौती बन्न सक्छ।
रोजगारीसँगै नयाँ यातायात संस्कारको अपेक्षा
नगरप्रमुख चक्रपाणी अर्यालले वाणगंगा नगरपालिकामा आधुनिक प्रविधिसहित नयाँ प्रकारको यातायात सेवा सुरु हुनु सकारात्मक भएको बताउनुभयो। उहाँले सेवा वाणगंगामा मात्र सीमित नराखी समग्र कपिलवस्तुका नागरिकलाई लक्षित गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो।
युवाको सक्रियतामा सुरु भएको सेवाले रोजगारी सिर्जनासँगै आधुनिक यातायात प्रणालीको विकासमा योगदान पुर्याउने विश्वास व्यक्त गर्दै नगरप्रमुख अर्यालले सञ्चालक पक्षलाई सेवा गुणस्तरीय र व्यवस्थित बनाउन आग्रह गर्नुभयो।
उहाँले ई–ड्राइभमा आबद्ध १० जना युवालाई एकताबद्ध भएर जिम्मेवार ढंगले सेवा सञ्चालन गर्न आग्रह गर्दै सफलताको शुभकामना दिनुभयो।
सेवा विस्तारसँगै नियमन र पारदर्शिता पनि आवश्यक
कपिलवस्तुमा नयाँ प्रविधिमा आधारित यातायात सेवा सुरु हुनु सकारात्मक भए पनि यसको दीर्घकालीन प्रभावका लागि नियमन र पारदर्शिता महत्वपूर्ण हुने देखिन्छ। यात्रुको सुरक्षा, भाडादर, बीमा, चालकको जिम्मेवारी, गुनासो सुनुवाइ तथा आकस्मिक अवस्थाको व्यवस्थापन स्पष्ट हुनुपर्ने हुन्छ।
त्यस्तै, डिजिटल प्लेटफर्ममार्फत यात्रुको विवरण संकलन हुने भएकाले यात्रुको व्यक्तिगत सूचना र डिजिटल सुरक्षाको विषयलाई पनि सञ्चालकले प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ।
सेवा विस्तारसँगै स्थानीय तह र सम्बन्धित निकायले आवश्यक कानुनी तथा यातायात मापदण्डको पालना भए–नभएको अनुगमन गर्न सकेमा नयाँ प्रणालीप्रतिको यात्रुको विश्वास अझ बलियो बन्न सक्छ।
सयौँको सहभागितामा सेवा शुभारम्भ
सेवा शुभारम्भ कार्यक्रममा वाणगंगा नगरपालिका–२ का वडा अध्यक्ष विष्णुप्रसाद पौडेल र वडा नम्बर ७ का वडा अध्यक्ष विष्णु गिरी विशिष्ट अतिथिका रूपमा सहभागी हुनुभएको थियो।
कार्यक्रममा जिल्लाका व्यवसायी, विभिन्न संघ–संस्थाका प्रतिनिधि, इन्स्योरेन्स क्षेत्रका प्रतिनिधि, समाजसेवी, बुद्धिजीवी तथा स्थानीय नागरिकसहित सयौँको सहभागिता रहेको थियो। कार्यक्रममा सुरेन्द्र घिमिरेले स्वागत मन्तव्य राख्नुभएको थियो भने सञ्चालन सागर घिमिरेले गर्नुभएको थियो।
प्रारम्भिक पाँचवटा विद्युतीय सवारीबाट सुरु भएको ई–ड्राइभ लुम्बिनीले आगामी दिनमा सवारी संख्या र सेवा क्षेत्र दुवै विस्तार गर्ने लक्ष्य लिएको छ।
कपिलवस्तुमा विद्युतीय सवारी र डिजिटल बुकिङलाई एकैसाथ जोडेर सुरु गरिएको यो सेवा सफल भए स्थानीय यातायात क्षेत्रमा नयाँ व्यवसायिक मोडेल स्थापित हुन सक्छ। तर त्यसका लागि प्रविधिको आकर्षणभन्दा पनि नियमितता, सुरक्षा, पारदर्शी भाडादर, दक्ष चालक, प्रभावकारी गुनासो व्यवस्थापन र दीर्घकालीन पूर्वाधारमा सञ्चालक पक्षले कति ध्यान दिन्छ भन्ने विषय निर्णायक बन्नेछ।